Ketose bij runderen – Opsporing en preventie
Koeien lijden aan ketose wanneer er aan het begin van de lactatie een te groot energietekort optreedt. De koe verbruikt dan haar lichaamsreserves en produceert daarbij giftige ketonen. Dit artikel is bedoeld om melkveehouders een beter inzicht te geven in de uitdaging van het beheersen van ketose.
Wat is ketose?
Melkkoeien gebruiken het overgrote deel van hun energie voor de melkproductie. Om dit te kunnen blijven doen, moet een koe veel voer consumeren. Na het kalven moet de melkproductie snel op gang komen. De koe is genetisch geprogrammeerd om altijd prioriteit te geven aan melkproductie, zelfs als dit ten koste gaat van haar eigen energie en gezondheid. Als de energie in het rantsoen niet voldoende is, zal de koe dit compenseren door haar lichaamsreserves aan te spreken. Als er sprake is van overmatige vetmobilisatie, kunnen ketonen ontstaan. Wanneer deze reserves zijn opgebruikt, komen ketonen vrij in de bloedbaan: in beperkte hoeveelheden vormen deze ketonen geen probleem, maar wanneer er grotere concentraties ontstaan – een aandoening die bekend staat als ketose – zal de koe minder actief lijken en zullen haar prestaties achteruitgaan.

De oorzaken en gevolgen van ketose bij koeien
Koeien hebben na het kalven plotseling veel meer energie nodig en logischerwijs dus ook veel meer voer om aan die vraag te voldoen. Grote hoeveelheden energie zijn nodig voor het opstarten en in stand houden van de melkproductie. Als deze energie in het dieet van de koe ontbreekt, zal ze haar lichaamsvetreserves gaan verbranden. Hierbij komen ketonen vrij in de bloedbaan: wanneer de concentratie van deze gifstoffen een bepaalde drempel overschrijdt, raakt de koe in ketose.
Koeien die lijden aan ketose zullen minder eten en, door hun eigen lichaamsreserves te verbruiken, zal hun eetlust verder worden onderdrukt, waardoor een neerwaartse spiraal van negatieve effecten ontstaat.
Als de vetverbranding in het lichaam te hoog is, kan de lever de capaciteit om dat vet te verwerken overschrijden. Dit leidt tot ophoping van vet in de lever, wat kan resulteren in een 'leververvetting'. Dit veroorzaakt leverdisfunctie en kan zelfs blijvende leverschade tot gevolg hebben.
Hierdoor wordt de koe minder vruchtbaar en vatbaarder voor allerlei ziekten. Een koe die aan ketose lijdt, heeft extra aandacht en mogelijk veterinaire behandeling nodig.
Hoe kun je ketose voorkomen?
Net als bij veel andere ziekten ontstaat ketose door een onbalans in het lichaam. De koe moet meer energie leveren dan ze kan opnemen. Op zich is dit een normaal proces, maar als het niet goed wordt beheerd en ketose optreedt, heeft dit direct gevolgen voor de reserves en weerstand van het dier. Zorg ervoor dat uw koeien toegang hebben tot een hoogwaardig, smakelijk en uitgebalanceerd dieet. Dit is de eerste belangrijke stap. Daarnaast moet u uw koeien optimaal ondersteunen in hun gezondheid en calciummetabolisme. Onthoud: voorkomen is altijd beter en goedkoper dan genezen. Een gezonde koe eet meer, kan efficiënter melk produceren en is vruchtbaarder.
Leer hoe je het immuunsysteem van melkkoeien kunt ondersteunen en de calciumhuishouding rondom het afkalven kunt optimaliseren, wat kan leiden tot gezondere en productievere melkkoeien.
De symptomen van ketose lijken soms op die van (sub)klinische melkkoorts. De koe is traag, eet minder, geeft minder melk en de vruchtbaarheid neemt aanzienlijk af. Er kan een acetongeur in de adem van de koe aanwezig zijn als gevolg van de vrijgekomen ketonen. Het lastige is dat de tekenen duidelijk kunnen zijn (klinische ketose), maar ook vrijwel onzichtbaar (subklinische ketose).
Let goed op de verschillen tussen ketose en (sub)klinische melkkoorts, de symptomen kunnen soms op elkaar lijken.
Het is daarom noodzakelijk om relevante maatregelen te nemen om ketose bij melkkoeien tijdig op te sporen. Het wordt aanbevolen om een speciale ketosedetectiemethode voor melkkoeien te gebruiken:YILIANKANG ® Multi-monitoringsysteem en teststrips voor ketonen in het bloed van huisdierenAnalyse van de BHBA-spiegel (β-hydroxybutyraat) in het bloed wordt beschouwd als de gouden standaardmethode voor het testen op ketose bij melkkoeien. Deze methode is specifiek gekalibreerd voor runderbloed.
Samenvattend hebben nieuwe technologische ontwikkelingen op het gebied van monitoring van ketose op de boerderij gezorgd voor een verscheidenheid aan mogelijkheden om de diagnose van ketose gemakkelijker en sneller te stellen.
Geplaatst op: 09-12-2022

